شل مىشوند و علاج با دشوارى روبه‌رو مىگردد . اگر سر انسان در خلقت سردمزاج باشد - كه سر سرد مزاج براى فرستادن ماده به سوى پايين آمادگى كامل دارد - و درعين‌حال آن انسان معدهء گرم مزاج داشته باشد ، به اصطلاح قوز بالاى قوز مىشود . زيرا سر ماده مىفرستد و معده را مىآكند و معده ياراى پذيرش دارويى را ندارد كه مادهء فرودآمده از سر سرد را پاكسازى كند . منظور از چنين داروها : « فلافلى » و « پونه‌اى » و « زيره‌اى » است . فصل دهم چگونه بر حال معده آگاهى يابيم ؟ براى تشخيص حال معده چندين نشانى هست كه از اين قرارند : 1 - حالت خوراكى : الف - آيا معده تحمّل خوراك دارد يا ندارد ؟ ب - آيا خوراك را هضم مىكند يا نمىكند ؟ ج - آيا خوراك هضم شده را به حالت طبيعى بيرون مىدهد يا نه ؟ د - آيا دارندهء معده اشتهاى خوراك دارد ؟ ه - آيا در اشتهاى نوشيدنيها چگونه است ؟ 2 - در معده ، تپيدن و پريدن هست يا نه ؟ 3 - دارندهء معده سكسكه دارد ؟ چگونه است ؟ 4 - آيا زبان و دهان چگونه مزه‌اى را حس مىكنند ، كدام مزه را مىپسندند و از كدام مزه نفرت دارند . ترى ، خشكى ، زبرى ، صافى زبان ، بوى دهان چگونه و به كدامين از حالات نامبرده گرايش بيشتر دارد ؟ 5 - ماده‌اى كه به وسيلهء قى ، يا ماده‌اى كه از راه مدفوع از معده جدا مىشود ، بايد معاينه شود و حال را بررسى كرد . 6 - آيا بادى كه از شكم بيرون جهد صدادار است يا بىصدا ؟ 7 - بادى كه از شكم رو به بالا مىرود - كه به‌صورت آروغ درمىآيد - بايد بررسى شود . 8 - بادى كه در شكم بند آيد - كه قرقر شكم را به بار آورد - نشانى از حال معده دارد . 9 - رنگ رخساره و پوست را معاينه كن ! 10 - قسمت داخلى دهان ، نوع رنگ و بوى دهان نيز راهنماى حال معده است . 11 - احساس درد و آزار در معده . 12 - آيا اندام ديگرى در حالت ناسازگار معده شريك است ؟ بايد بررسى كنى .